Jak ocenić podejrzaną wiadomość krok po kroku
Najskuteczniejszy sygnał ostrzegawczy nie zawsze jest błędem językowym. Współczesna fałszywa wiadomość może być poprawna, znać imię odbiorcy i używać grafiki skopiowanej z prawdziwej strony. Oceniaj przede wszystkim żądanie, drogę wykonania i zgodność komunikatu z informacją dostępną poza wiadomością.
Zatrzymaj presję
Oszukańczy komunikat często tworzy sztuczny termin: dopłać natychmiast, potwierdź konto, odbierz nagrodę albo pomóż znajomemu, zanim będzie za późno. Nie spiesz się. Nie otwieraj linku, nie skanuj kodu QR i nie dzwoń pod wskazany numer. Zrób krótką notatkę, czego nadawca żąda: hasła, pieniędzy, instalacji, otwarcia pliku czy tylko przeczytania informacji.
Samo wezwanie do działania nie przesądza o oszustwie. Jest jednak powodem, by wykonać sprawdzenie niezależnym kanałem. Prawdziwa sprawa dotycząca banku, urzędu lub konta powinna być widoczna również po samodzielnym zalogowaniu albo możliwa do potwierdzenia przez oficjalny kontakt.
Sprawdź rzeczywisty adres
W e-mailu nazwa wyświetlana może być dowolna. Rozwiń szczegóły nadawcy i zobacz pełny adres, ale pamiętaj, że także on może być podrobiony lub wykorzystywać podobną domenę. W linku liczy się domena docelowa. Najedź na odnośnik bez klikania na komputerze albo użyj bezpiecznego podglądu dostępnego w aplikacji; na telefonie ostrożnie przytrzymaj link tylko wtedy, gdy system pokazuje cel bez otwierania.
Nie szukaj znanej nazwy w dowolnym miejscu adresu. Może znajdować się w subdomenie, ścieżce albo parametrze należącym do innej domeny. Skracacze linków ukrywają cel i nie powinny być używane do logowania z niespodziewanej wiadomości. Najpewniejszą drogą jest ręczne otwarcie znanego serwisu.
Oceń sens żądania
Hasło, kod jednorazowy i zatwierdzenie w aplikacji służą do autoryzowania Twojego działania, nie do potwierdzania tożsamości rozmówcy. Nie przekazuj ich osobie dzwoniącej. Bank, administrator czy kurier nie potrzebuje zdalnego pulpitu, aby przyjąć reklamację. Prośba o instalację narzędzia do sterowania urządzeniem jest mocnym sygnałem przerwania rozmowy.
Uważaj na zmianę rachunku w istniejącym wątku korespondencji. Przejęte konto kontrahenta może posłużyć do wysłania wiarygodnie wyglądającej instrukcji. Zmianę danych płatniczych potwierdzaj innym kanałem i z osobą, której głos lub adres znasz niezależnie od tej wiadomości.
Załącznik może wyglądać zwyczajnie
Nieoczekiwana faktura, archiwum, plik biurowy lub aplikacja mobilna może zawierać złośliwy kod albo prowadzić do dalszego wyłudzenia. Nazwa i ikona nie dowodzą typu pliku. Jeśli dokument rzekomo pochodzi od znanej usługi, sprawdź go po zalogowaniu w tej usłudze. Nie włączaj makr ani zabezpieczeń „edycji” na polecenie zawarte w pliku.
Skan antywirusowy zmniejsza część ryzyka, ale brak alertu nie potwierdza bezpieczeństwa nowego pliku. Gdy wiadomość dotyczy pracy, stosuj procedurę organizacji i przekaż ją zespołowi bezpieczeństwa zamiast samodzielnie eksperymentować.
Wybierz reakcję pasującą do wiadomości
Rozpoznawalny newsletter możesz wypisać prawidłowym mechanizmem lub zmienić preferencje na koncie. Nieznaną reklamę oznacz jako spam. Próbę wyłudzenia zgłoś jako phishing w usłudze oraz, odpowiednio, do CERT Polska. Nie wdawaj się w rozmowę z nadawcą i nie klikaj „wypisz”, jeśli nie ufasz stronie.
Jeżeli już wykonałeś żądane działanie, sama klasyfikacja przestaje być najważniejsza. Zabezpiecz konto lub pieniądze według rodzaju ujawnionych danych.